Khi chuỗi cung ứng tăng tốc, một đám cháy có thể làm gián đoạn cả hệ thống phân phối. PCCC cho kho logistics theo từng khu vực lưu trữ giúp bảo vệ hàng hóa, con người và tính liên tục của hoạt động kinh doanh.
Vì sao kho logistics là “điểm nóng” về rủi ro cháy nổ?
Kho logistics hiện đại có nhiều yếu tố làm gia tăng nguy cơ cháy và tốc độ phát triển đám cháy:
- Diện tích và thể tích kho lớn, chiều cao bảo quản có thể cao.
- Hàng hóa được xếp trên pallet hoặc hệ thống racking nhiều tầng.
- Mật độ chất cháy lớn, đặc biệt với carton, nhựa, pallet gỗ và vật liệu đóng gói.
- Có xe nâng, băng tải, thiết bị điện và khu vực sạc pin.
- Nhiều khu vực có công năng khác nhau như lưu trữ, đóng gói, xuất nhập hàng, văn phòng, kho lạnh.
- Một số kho có thể chứa hàng hóa có tính chất cháy hoặc nguy hiểm cháy nổ cao.
Đặc biệt, với kho có chiều cao lớn, việc phát hiện cháy bằng đầu báo điểm cần được tính toán phù hợp. TCVN 5738:2021 có quy định riêng cho đầu báo khói tia chiếu và đầu báo khói kiểu hút; trong đó đầu báo hút có thể được sử dụng cho các không gian lớn như nhà kho.
Do đó, PCCC cho kho logistics cần được bắt đầu từ phân tích nguy cơ cháy của từng khu vực, sau đó mới lựa chọn hệ thống báo cháy, chữa cháy, thoát nạn và các giải pháp ngăn cháy phù hợp.
Yêu cầu thiết kế PCCC cho kho logistics theo đặc điểm từng khu vực
1. Khu lưu trữ hàng thông thường trên kệ cao (racking)
Đây là khu vực rủi ro lớn nhất. Giải pháp cần xác định theo nhóm hàng hóa, chiều cao xếp hàng và chiều cao mái:
- Sprinkler tự động thiết kế theo nhóm nguy hiểm cháy của hàng hóa. Với kệ cao, cân nhắc đầu phun ESFR (đáp ứng sớm, dập cháy) hoặc sprinkler in-rack đặt ngay trong kệ.
- Đầu phun và lưu lượng phải tính theo kịch bản cháy thực tế của kệ, không chỉ theo diện tích sàn.
- Khoảng cách giữa các dãy kệ, “ống khói” giữa các pallet cần bố trí hợp lý để sprinkler thấm xuống được điểm cháy.
- Hệ thống báo cháy sớm bằng đầu báo khói tia chiếu (beam) hoặc hút khói lấy mẫu ở mái cao, nơi đầu báo điểm khó phát huy tác dụng.
2. Khu hàng dễ cháy, hóa chất, hàng nguy hiểm
Đây là khu vực cần đánh giá riêng về tính chất cháy của hàng hóa.
Giải pháp có thể bao gồm:
- Phân khu hoặc phân kho phù hợp với mức độ nguy hiểm cháy và cháy nổ.
- Thiết kế tường, cửa và các bộ phận ngăn cháy theo yêu cầu của công trình.
- Lựa chọn thiết bị điện phù hợp với môi trường có nguy cơ cháy, nổ nếu có.
- Lựa chọn hệ thống chữa cháy và chất chữa cháy dựa trên tính chất cụ thể của hàng hóa.
- Kiểm soát thông gió, nguồn nhiệt và các nguồn gây cháy.
- Xem xét phương án kiểm soát, thu gom nước chữa cháy trong trường hợp hàng hóa có nguy cơ gây ô nhiễm khi tiếp xúc với nước.
QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023 yêu cầu xác định hạng nguy hiểm cháy và cháy nổ của nhà, công trình và gian phòng có công năng sản xuất, kho dựa trên đặc điểm của chất cháy và các tiêu chuẩn, tài liệu kỹ thuật liên quan.
Đối với công trình thuộc diện phải thẩm định thiết kế PCCC, chủ đầu tư cần xác định đúng phạm vi và thủ tục theo quy định hiện hành. Từ ngày 15/9/2026, Nghị định 347/2026/NĐ-CP đã thay Phụ lục III của Nghị định 105/2025/NĐ-CP; trong đó nhà kho chứa hàng hóa có hạng nguy hiểm cháy và cháy nổ A, B, C từ ngưỡng quy định thuộc diện thẩm định thiết kế PCCC.
3. Kho lạnh, kho mát
Kho lạnh có những yêu cầu kỹ thuật riêng do nhiệt độ thấp, kết cấu panel cách nhiệt và điều kiện vận hành đặc thù.
Khi thiết kế cần xem xét:
- Đặc tính cháy của vật liệu panel và lớp cách nhiệt.
- Khả năng chịu nhiệt, lan truyền cháy của kết cấu bao che.
- Điều kiện nhiệt độ tại khu vực bảo vệ.
- Phương án sprinkler phù hợp với nhiệt độ làm việc, có thể sử dụng cấu hình hệ thống phù hợp với môi trường nhiệt độ thấp theo thiết kế.
- Vị trí đầu báo và phương án phát hiện cháy phù hợp với điều kiện nhiệt độ, độ ẩm và cấu trúc kho.
- Lối thoát nạn, cửa thoát hiểm, chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn phải được duy trì khả năng sử dụng trong điều kiện vận hành thực tế.
Không nên áp dụng máy móc một cấu hình sprinkler cho mọi kho lạnh. Phương án cụ thể cần được tính toán theo nhiệt độ bảo quản, kết cấu kho và hệ thống được lựa chọn.
4. Khu sạc pin xe nâng và thiết bị điện
Đây là một điểm cần được chủ đầu tư chú ý ngay từ giai đoạn quy hoạch mặt bằng. Nên:
- Bố trí khu vực sạc phù hợp, hạn chế nguy cơ cháy lan sang khu lưu trữ.
- Kiểm soát hệ thống điện, thiết bị sạc và dây dẫn.
- Bảo đảm thông gió phù hợp với loại pin và công nghệ sạc.
- Trang bị phương tiện chữa cháy ban đầu theo nguy cơ thực tế.
- Xem xét giải pháp phát hiện sớm và giám sát bất thường về nhiệt hoặc thiết bị.
- Xây dựng quy trình kiểm tra pin, bộ sạc và xử lý pin có dấu hiệu hư hỏng.
Với pin lithium-ion, cần đặc biệt chú ý đến nguy cơ phát nhiệt, cháy lan, khả năng tái cháy. Vì vậy, giải pháp PCCC không nên chỉ dừng ở việc bố trí bình chữa cháy mà cần kết hợp giữa phân khu, quản lý vận hành, phát hiện sớm và phương án chữa cháy phù hợp.
5. Khu vực đóng gói, phân loại và xếp dỡ hàng
Khu đóng gói thường tập trung carton, màng PE, vật liệu chèn lót và các vật liệu dễ cháy khác.
Giải pháp cần xem xét:
- Phân bố hàng hóa và vật liệu đóng gói hợp lý.
- Thiết kế sprinkler theo nguy cơ cháy thực tế.
- Bố trí bình chữa cháy và phương tiện chữa cháy ban đầu tại các vị trí dễ tiếp cận.
- Kiểm soát nguồn điện, máy đóng gói, băng tải và các thiết bị sinh nhiệt.
- Duy trì lối đi, đường thoát nạn không bị hàng hóa hoặc thiết bị chiếm dụng.
Đối với khu dỡ hàng, cần phân biệt rõ khu vực phục vụ xuất nhập hàng với lối thoát nạn. Không nên mặc định cửa dock có thể thay thế cho cửa thoát nạn, phương án thoát nạn phải được xác định theo công năng và thiết kế công trình.
6.Khu văn phòng, phòng điều hành và phòng máy chủ
Các khu vực này thường nằm trong hoặc liền kề nhà kho nhưng có đặc điểm sử dụng khác với khu lưu trữ.
Cần xem xét:
- Giải pháp ngăn cháy giữa khu văn phòng và khu kho khi cần thiết.
- Hệ thống báo cháy phù hợp với công năng.
- Chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn.
- Kiểm soát hệ thống điện và thiết bị công nghệ thông tin.
- Với phòng máy chủ hoặc khu vực thiết bị điện tử quan trọng, có thể xem xét hệ thống chữa cháy chuyên dụng phù hợp với thiết bị được bảo vệ.
TCVN 5738:2021 cũng đưa ra yêu cầu đối với đầu báo khói kiểu hút và chỉ ra khả năng áp dụng cho các khu vực tập trung thiết bị điện tử như phòng máy chủ, trung tâm xử lý dữ liệu.
>> Đọc thêm: Giá lắp đặt hệ thống phòng cháy chữa cháy
5 lưu ý quan trọng khi triển khai PCCC cho kho logistics
1. Xác định hàng hóa trước khi thiết kế
Không nên thiết kế sprinkler trước rồi mới xác định hàng hóa. Chủ đầu tư cần cung cấp thông tin về loại hàng, vật liệu bao gói, pallet, chiều cao lưu trữ, loại kệ và phương thức vận hành ngay từ đầu.
2. Không tự ý thay đổi công năng hoặc chiều cao lưu trữ
Việc tăng chiều cao kệ, thay đổi loại hàng hoặc thay đổi phương thức xếp hàng có thể làm thay đổi điều kiện thiết kế thi công PCCC ban đầu. Khi đó cần đánh giá lại hệ thống.
3. Kiểm soát chặt chẽ thay đổi thiết kế
Theo quy định hiện hành, khi có điều chỉnh thiết kế PCCC trong quá trình thi công, chủ đầu tư phải thực hiện hồ sơ thiết kế điều chỉnh và tổ chức thẩm định theo phạm vi áp dụng trước khi tiếp tục thi công.
4. Nghiệm thu và bảo trì phải được thực hiện đầy đủ
Không nên hiểu rằng cơ chế hiện hành đã bỏ nghiệm thu PCCC. Chủ đầu tư vẫn phải tổ chức nghiệm thu theo quy định; hồ sơ nghiệm thu có thể bao gồm biên bản nghiệm thu từng phần, nghiệm thu tổng thể, bản vẽ hoàn công, tài liệu hướng dẫn vận hành và bảo dưỡng hệ thống.
Sau khi đưa kho vào vận hành, cần duy trì kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống báo cháy, sprinkler, bơm chữa cháy, nguồn điện phục vụ PCCC và các thiết bị liên quan.
5. Con người vẫn là một phần của hệ thống PCCC
Nhân sự kho cần được hướng dẫn về xử lý sự cố, sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu, thoát nạn và phối hợp với lực lượng chữa cháy. Hệ thống kỹ thuật chỉ phát huy hiệu quả khi được vận hành, kiểm tra và bảo trì đúng cách.
POSCOM – Đồng hành cùng bạn trong mọi giai đoạn thi công PCCC cho kho logistics
Với hơn 13 năm hoạt động trong lĩnh vực PCCC, POSCOM cung cấp giải pháp từ khảo sát, tư vấn, thiết kế, thi công đến phối hợp nghiệm thu hệ thống PCCC cho các công trình.
Đối với kho logistics, POSCOM tiếp cận từ các yếu tố thực tế như loại hàng hóa, chiều cao lưu trữ, hệ thống kệ, công năng từng khu vực và quy trình vận hành, sau đó phối hợp giải pháp PCCC với kiến trúc, kết cấu và hệ thống cơ điện của công trình.
Mỗi kho có một cấu hình rủi ro khác nhau. Vì vậy, thay vì áp dụng một mẫu thiết kế chung, doanh nghiệp nên đánh giá PCCC ngay từ giai đoạn quy hoạch để hạn chế việc phải thay đổi hệ thống khi công trình đã thi công hoặc đưa vào vận hành.
Liên hệ POSCOM để được tư vấn thiết kế hệ thống PCCC chi tiết nhé!
POSCOM – CONNECTING DREAMS
Địa chỉ: Tầng 21, Tòa nhà Capital Tower, số 109 Trần Hưng Đạo, Phường Hoàn Kiếm, Hà Nội
Hotline: +84 90 436 24 68
Facebook: https://www.facebook.com/poscom.com.vn
